ปลดล็อกสิทธิสามเณรไร้สัญชาติ! เชียงใหม่ขับเคลื่อน มติ ครม. แก้ปัญหาสถานะบุคคล ดัน 3,000 รูปเข้าถึงการศึกษา-เปลี่ยนรหัส G สู่เลข 13 หลัก

เชียงใหม่ — เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2569 ณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่ ได้มีการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อขับเคลื่อนมติคณะรัฐมนตรี (5 กรกฎาคม 2569) เรื่องการจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่นและการแก้ไขปัญหาสถานะบุคคลสำหรับสามเณรที่ไม่มีหลักฐานทางทะเบียนราษฎรหรือสัญชาติไทย หวังคุ้มครองสิทธิทางการศึกษาและสร้างการรับรองทางกฎหมายอย่างเหมาะสม

นายชัชวาลย์ ปัญญา รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ระบุว่า แม้นโยบายการศึกษาของไทยจะเปิดโอกาสให้เด็กทุกคนเข้าเรียนได้โดยไม่จำกัดสัญชาติ ผ่านการออกรหัสชั่วคราว (เลข G) ของคณะกรรมการ 3 ฝ่าย (ศึกษาธิการ สาธารณสุข มหาไทย) แต่สำหรับวงการสงฆ์ ปัญหาสถานะบุคคลกลับมีความซับซ้อนอย่างมาก

รองผู้ว่าฯ ชี้ว่า พระสงฆ์และสามเณรจำนวนมากแม้จะบวชเรียนจนจบนักธรรมเอก หรือเปรียญธรรมประโยคสูงๆ และทำคุณประโยชน์มหาศาล แต่เมื่อถือบัตร 089 (เกิดต่างประเทศ) หากต้องการแปลงสัญชาติกลับติดเงื่อนไขทางกฎหมายปกติ เช่น การเสียภาษี การมีรายได้ หรือการขอสัญชาติตามคู่สมรส ซึ่งขัดกับวิถีสมณเพศอย่างสิ้นเชิง ส่งผลให้ไม่สามารถได้รับการแต่งตั้งสมณศักดิ์ หรือเป็นตัวแทนประเทศไปแข่งขันในต่างประเทศได้

ด้าน พระมหาอินสอน คุณวุฑโฒ ผู้อำนวยการโรงเรียนดอนสะเก็ดผดุงศาสน์ เปิดเผยว่า ปัจจุบันมีสามเณรไร้สัญชาติในระดับมัธยมศึกษาทั่วประเทศราว 3,000 รูป คิดเป็นร้อยละ 10 ของสามเณรทั้งหมด 30,000 รูป

ในอดีต สามเณรรหัส G ในโรงเรียนพระปริยัติธรรมไม่เคยได้รับการยกระดับสถานะ แต่ด้วยความร่วมมือผ่านเครือข่ายศูนย์การเรียน 4 สาขา 23 ห้องเรียน ในปีที่ผ่านมาสามารถนำข้อมูลเข้าสู่ระบบเพื่อเปลี่ยนสถานะจากรหัส G ไปเป็นเลขประจำตัว 13 หลัก (ขึ้นต้นด้วยเลข 0) ได้สำเร็จแล้วประมาณ 200 รูป ซึ่งช่วยให้สามเณรได้รับสิทธิทางกฎหมายและการรับรองตัวตนที่มั่นคงยิ่งขึ้น

นายสุรศักดิ์ กัลยาธิ รองศึกษาธิการจังหวัดเชียงใหม่ กล่าวเสริมว่า แม้จะเกิดข้อถกเถียงทางกฎหมายระหว่าง พ.ร.บ. การศึกษาแห่งชาติฯ และ พ.ร.บ. การศึกษาภาคบังคับฯ แต่ไทยได้ยึดตามพันธกรณีระหว่างประเทศ คือ อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (CRC) ที่ไทยเป็นภาคีมาตั้งแต่ปี 2535 และมติ ครม. ปี 2548 ในการคุ้มครองสิทธิเด็กทุกคน

ขณะที่ นางสาวธนาภา ตัวแทนกรมการปกครองจังหวัดเชียงใหม่ ระบุว่า กรมการปกครองได้เชื่อมโยง Big Data รหัส G จากกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อส่งต่อให้สำนักทะเบียนอำเภอ 878 แห่งทั่วประเทศดำเนินการแก้ไขสถานะ เช่น เฉพาะอำเภอดอยสะเก็ด มีรายชื่อนักเรียนรหัส G ที่ต้องเร่งสะสางสูงถึง 1,481 ราย โดยมีอุปสรรคสำคัญคือเอกสารไม่สมบูรณ์และการหมุนเวียนเปลี่ยนเจ้าหน้าที่บ่อยครั้ง