“วิหารคดวัดแคนางเลิ้ง” ขุมทรัพย์ศิลปะอันซีน เผยปริศนาปูนปั้น “มรณานุสติ” เตือนสติชีวิต 100 ปี

กรุงเทพฯ — ย่านนางเลิ้งไม่ได้มีดีแค่ตลับความทรงจำของตลาดเก่าแก่ หรืออดีตบ้านเกิดของพระเอกตลอดกาลอย่าง “มิตร ชัยบัญชา” เท่านั้น! แต่ ณ “วัดสุนทรธรรมทาน” หรือที่ชาวบ้านรู้จักกันดีในชื่อ “วัดแคนางเลิ้ง” ยังซุกซ่อนขุมทรัพย์ทางศิลปวัฒนธรรมระดับ “อันซีน” (Unseen) ที่น้อยคนนักจะมีโอกาสได้ยลโฉมด้วยตาตนเอง นั่นคือ งานศิลปกรรมปูนปั้นสุดพิศวงบนผนังวิหารคด ที่บอกเล่าสัจธรรมชีวิตมนุษย์ได้อย่างลึกซึ้งและน่าทึ่ง!

วิหารคดแห่งนี้ตั้งโดดเด่นขนานอยู่ทางทิศซ้ายของพระอุโบสถ ตัวอาคารเป็นทรงตรีมุข สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2510 โดยร้อยเอกคง และนางสงัด คุปตัษเฐียร บริเวณหน้าบันทั้ง 3 มุข ประดับประดาด้วยปูนปั้นเล่าเรื่องราวพุทธประวัติอย่างประณีต ตั้งแต่ประสูติ ตรัสรู้ จนถึงปรินิพพาน

ปูนปั้นนูนสูงบนผนังด้านนอกอาคารฝั่งซ้าย ซึ่งออกแบบมาเพื่อถ่ายทอด “มรณานุสติ” หรือการระลึกถึงความตายอย่างเหนือชั้น โดยสันนิษฐานว่าในอดีตเคยมีการลงสีสันลงบนชิ้นงานอย่างสวยงาม ก่อนจะเลือนหายไปตามกาลเวลา เหลือไว้เพียงเค้าโครงปูนปั้นอันเปี่ยมพลัง

ถอดรหัส “พีระมิดชีวิต” 10 ช่วงวัย จากเกิดสู่ความว่างเปล่า

การจัดองค์ประกอบภาพปูนปั้นนี้ถอดแบบมาในรูปทรงขั้นบันไดพีระมิด ด้านบนซ้ายประดับด้วยพระอาทิตย์ และบนขวาเป็นพระจันทร์ เปรียบเสมือนกาลเวลาที่หมุนเวียน โดยแบ่งช่วงชีวิตมนุษย์ออกเป็นช่วงละ 10 ปีได้อย่างน่าสนใจ:

 อายุ 1 ปี: ภาพเด็กกำลังก้าวออกจากวัตถุทรงกลม สื่อถึงการลืมตาออกมาดูโลกกว้าง

 อายุ 10 ปี: วัยเด็กที่กำลังคึกคะนอง

 อายุ 20 ปี: วัยแห่งความรัก ความงาม และความสดใส

 อายุ 30 ปี: การเริ่มต้นมีครอบครัวอย่างมีความสุข

 อายุ 40 ปี: วัยทำงานที่ประสบความสำเร็จด้วยความรอบคอบและพินิจพิเคราะห์

 อายุ 50 ปี: จุดสูงสุดของชีวิต ผ่านความเจริญไว้ข้างหลัง และเตรียมก้าวลงสู่กาลเวลา

 อายุ 60 ปี: วัยเริ่มก้าวลงจากจุดสูงสุด

 อายุ 70 ปี: ร่างกายเริ่มชรา ต้องอาศัยไม้เท้าจุนพยุง

 อายุ 80 ปี: ตาเริ่มฝ้าฟาง ชีวิตกลางวันเปรียบเสมือนกลางคืน

 อายุ 90 ปี: ร่างกายถอยกำลังและเกิดความวิปริตแปรปรวน

 อายุ 100 ปี: เข้าสู่ช่วงสุดท้ายของชีวิตที่ต้องนั่งภาวนา ยึดเอาพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง

ตามความเชื่อทางพุทธศาสนา ตัวเลข 100 ปี หมายถึง “อายุกัป” ของมนุษย์ในยุคปัจจุบัน เมื่อสิ้นสุดอายุกัป มนุษย์ก็จะเดินทางกลับเข้าสู่ “วัตถุทรงกลม” ดังเดิม ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการหวนคืนกลับไปเป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาตินั่นเอง

แม้ในโลกยุคปัจจุบัน การจะมีอายุยืนยาวจนครบ 100 ปีอาจไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ศิลปกรรมปูนปั้นบนผนังวิหารคด วัดแคนางเลิ้ง แห่งนี้ ก็นับเป็นมรดกทางปัญญาที่ทรงคุณค่า เป็นทั้งงานศิลปะที่งดงาม และเครื่องเตือนสติให้ผู้คนได้ยั้งคิดถึงสัจธรรมของชีวิตที่ไม่เที่ยงแท้

หากใครมีโอกาสผ่านไปย่านนางเลิ้ง อย่าลืมแวะไปสัมผัสความ unseen และซึมซับปริศนาธรรมอันน่าทึ่งนี้ด้วยตาตัวเองสักครั้ง!