มรดกปัญญาจากปราชญ์ราชบัณฑิต: 7 ข้อคิดชี้นำชีวิตของ ศ.พิเศษ จำนงค์ ทองประเสริฐ

บทเรียนชีวิตที่ทรงพลังที่สุดมักไม่ได้มาจากตำราวิชาการอันซับซ้อน แต่ถอดออกมาจากปฏิปทา ประสบการณ์จริง และจิตวิญญาณอันแน่วแน่ของผู้ที่ได้ชื่อว่าเป็น “ปราชญ์ราชบัณฑิต”
เมื่อปี 2554 ณ วัดประยุรวงศาวาส ศ.พิเศษ จำนงค์ ทองประเสริฐ ได้บรรยายถ่ายทอดบทเรียนชีวิตอันตกผลึกจากช่วงชีวิตของท่าน ถูกสรุปไว้โดย จ.เขมจิตต์ โกวิทกวี เป็น 7 ข้อคิดทรงคุณค่า ที่ครอบคลุมทั้งเรื่องทัศนคติต่อความยากลำบาก ความภาคภูมิใจในรากเหง้าความเป็นไทย การใช้หลักธรรมปกครองและสั่งสอน ตลอดจนการยึดมั่นในสัจจะยิ่งกว่าสิ่งอื่นใด

ชีวิต ข้อคิดคำสอน ๗ ตัวอย่าง ศ.พิเศษ จำนงค์ ทองประเสริฐ

ท่านอาจารย์ ศาสตราจารย์พิเศษ จำนงค์ ทองประเสริฐ มีความเป็นนักปราชญ์ราชบัณฑิตในตัวอย่างเต็มเปี่ยม ประวัติและข้อปฏิบัติตลอดชีวิตบางส่วน ที่ท่านนำมาบรรยายเมื่อปี 2554 ที่วัดประยุรวงศาวาส สรุปเป็นตัวอย่าง 7 ประการ ดังนี้

1.สังคมไทยปฏิบัติตรงข้ามคำสอนพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าทรงให้ยกย่อง บุคคลที่ควรยกย่อง ข่มบุคคลที่ควรข่ม (นิคฺคณฺเห นิคฺคณฺหารหํ ปคฺคณฺเห ปคฺคหารหํ) แต่สังคมการเมืองทำตรงกันข้าม คือยกย่องคนที่ควรข่ม แต่ข่มคนที่ควรยกย่อง คนที่มีความรู้ความสามารถหมดกำลังใจ คนที่ไม่มีความรู้ความสามารถ ประจบสอพลอเก่งๆก็ฮึกเหิม นี้คือไม่ได้เอาหลักคำสอนพระพุทธเจ้าไปใช้

2.ทัศนคติด้านบวกต่อชีวิต เรียนธรรมะทำให้เข้าใจเลยว่า เป็นโชคดีที่เกิดมายากจน เป็นลูกชาวนา แต่ไม่มีนาจะทำ เพราะไม่มีนาจะทำนี้แหละทำให้ผมโชดดีได้เข้ามาเรียนในกรุงเทพมหานคร ฯ (จนจบการศึกษาทุกอย่าง) แถมด้วยพูดติดตลกว่า ถ้ามีนาทำ ป่านนี้ก็คงจะเป็นกำนันนงค์ หรือผู้ใหญ่นงค์ เท่านั้นแหละ(สรุปบทบรรยาย)

3.ภูมิใจความเป็นไทยที่มีภาษาพูด ภาษาเขียน และตัวเลขไทย เรื่องภาษาไทยนี้ เป็นเรื่องสำคัญ...ที่ผมภาคภูมิใจในความเป็นไทย สมมติว่าในโลกมีสัก 100 ประเทศ ความจริงตั้ง ๒ร้อยกว่า ในร้อยประเทศ มีภาษาของตนเองไม่เกิน 50 ประเทศ เช่น อเมริกา ออสเตรเลียใช้ภาษาอังกฤษ ไม่เกิน 30 ประเทศที่มีตัวหนังสือใช้ และยิ่งกว่านั้น ใน 30 ประเทศที่มีตัวหนังสือใช้ มีไม่ถึง 20 ประเทศที่มีตัวเลขใช้ ไทยเรามีทั้งภาษาพูด ภาษาเขียน และตัวเลข แต่ว่าทำไมคนไทยเราจึงไม่นิยมใช้ตัวเลขไทย

4.ตัวเลขไทยบ่งบอกความเจริญของยุคสมัย ตัวเลขไทยของเรานี้งามที่สุด สวยที่สุด ตั้งแต่เลข 1 ถึง เลข 9 ไม่ใช่เขียนง่ายๆ นี้แสดงว่าบ้านเมืองของเราในยุคนั้น เจริญในด้านคุณธรรม วัฒนธรรม เพราะว่าถ้าประเทศไม่มีความเจริญด้านคุณธรรมวัฒนธรรม พวกศิลปะต่างๆ หรือปรัชญาต่าง ๆจะไม่เกิด

5.สอนศิษย์ด้วยพรหมวิหารธรรม ที่เราสอนลูกศิษย์ลูกหา เราสอนด้วยจิตที่เป็นกุศล ผมใช้พรหมวิหาร 4 ผมสอนด้วยเมตตา คือ ความรัก อยากให้ลูกศิษย์ทุกคนมีความรู้ ไม่ได้หวงความรู้ ไม่ได้ปิดบังความรู้ เวลาตรวจ ผมตรวจด้วยอุเบกขา วางเฉย ต้องมีความยุติธรรม ไม่ใช่ว่า ลูกศิษย์คนนี้เราชอบเลยให้เอ ลูกศิษย์คนนี้ไม่ค่อยชอบ เถียงเก่งเลยให้F นี้ไม่ใช่ ผมไม่ดูชื่อว่าเป็นพระมหา หรือเป็นสามเณร เป็นนาย หรือเป็นนางสาว ถ้าลูกศิษย์ตอบเก่ง ก็ให้ A มีมุทิตาพลอยยินดีด้วย ถ้าตกก็มีกรุณา ยังไม่ให้ ความรู้ยังไม่เข้าชั้น ปีหน้าจะสอนให้ใหม่

6.รักษาศีล สัจจะยิ่งชีพ ..ผมตั้งสมาคมศิษย์เก่ามหาจุฬาฯ ผมเป็นนายกสมาคมติดต่อกัน ๕ สมัย ตั้งกติกาไว้ว่า ในการประชุมสมาคม ไม่ว่าจะเป็นในวัดหรือนอกวัดก็ตาม ห้ามนำของมึนเมาเข้าไป พวกบอกว่า อย่างนี้ขัดสิทธิมนุษยชน ..ผมบอกไม่ขัดหรอก ถ้าคุณกลับบ้านจะกินวันละกี่ไห กี่ขวด ผมก็ไม่ว่า แต่ถ้ามาประชุมในวัดหรือนอกวัดก็ตาม ต้องไมเ่กี่ยวข้องกับสุราเมรัย ที่เราทำเป็นกติกาของเรา ถ้าคุณทำไม่ได้ ก้ไม่ต้องมาสมัครเป็นสมาชิก ถ้าสมัครเป็นสมาชิก ต้องปฏิบัติได้ หลังจากไม่เป็นนายกสมาคม ฯ (เพราะไม่รับสมัคร) ต่อมา ๒ สมัย ก็ปรากฏว่า เอาของมึนเมาเข้าไปดื่ม ในการประชุม เพราะว่ามันพอๆกันก็ไม่กล้า ผมยื่นหนังสือ ลาออกจากความเป็นสมาชิกของสมาคม เพราะว่าการอยู่ร่วมกันมีหลักอยู่ ๒ อย่างคือ ๑.ทิฏฺฐิสามัญญตา ความเสมอกันด้วยความเห็น ๒.สีลสามัญญตา ความเสมอกันด้วยศีล ฯ

7.ประยุกต์ใช้หลักธรรม
เมื่อครั้งไปเรียนที่มหาวิทยาลัย เยล สหรัฐอเมริกา
..ท่านถามผมว่า ผมเป็นนักเรียนที่เก่งที่สุดของมหาวิทยาลัยใช่ไหม ถึงสอบชิงทุนไปได้ ผมก็ต้องเอาหลักธรรมของพระพุทธเจ้าเราต้องเอามาใช้ คารโว จ นิวาโต จ ความเคารพถ่อมตนเป็นมงคลอันสูงสุด ผมบอกว่า ผมไม่ได้เป็นนักเรียนที่เก่งที่สุดหรอก ถามว่า เพื่อนๆ น้องๆ เขาปิดโอกาสให้ (ที่จริงจะตอบว่าเก่งที่สุดก็ได้)
ในที่สุดจบก่อนกำหนด และได้เกียรตินิยม ทำให้เขาก็สงสัยว่า ขนาดไม่เก่งยังขนาดนี้ ถ้าเก่งจะขนาดไหน ฯ

ด้วยระลึกในพรหมวิหารธรรมและอาจริยคุณทุกประการในท่านอาจารย์.

จ.เขมจิตต์ – โกวิทกวี โพสต์ผ่านเฟสบุ๊คส่วนตัว รำลึก ศ.พิเศษ จำนงค์ ทองประเสริฐ
29/10/2569